Ndalesa e rradhës, Barcelona

Artikull nga Julia

 

A është Barcelona në listën tuaj të udhëtimeve? Unë sapo e vizitova dhe përsëri nuk dua ta heq nga lista ime. Ja përse…

Atraksionet

Barcelona është një qytet në të cilin gjenden të gërshetuar gjurmë të ndryshme arkitekture; nga origjina ushtarake mesjetare deri tek modernizmi lulëzues. Arkitektët e shekullit të XX e vunë Barcelonën në vendin e parë në avant-gardë. Zhvillimet në dizajn dhe inovacion, të kombinuara me një sens urbanizmi dhe vlera ekologjike e ndryshuan kryeqytetin katalanas në një nga qytetet më të njohura të kontinentit.

Gaudi është ndoshta emri i parë që vjen në mendje kur mendon për Spanjën, dhe në fakt, prania e tij në Barcelona është e gjallë në një mënyrë që nuk mund të mos biesh në dashuri me këtë gjeni. Që nga La Sagrada Familia mahnitëse tek Park Guell, ishte e vështirë për mua të mos mbesja e shtangur tërësisht dhe të doja të mësoja më shumë mbi dizajnin, mendimin pas çdo vepre, dhe mbi vetë personin e Gaudit. Në një shëtitje në qytet mund të shihni lehtësisht një mori kryeveprash të këtij autori, si Casa Batlló, Cascada Fountain tek Parc de la Ciutadella, Casa Calvet, Casa Vicens, etj.

Çfarë më pëlqen pa masë në Barcelona janë sheshet e shumta; ato të mëdhatë, e mbi të gjitha sheshet e vogla. Vërtetë ka një ndjesi sikur vetë qyteti të thotë “thjesht ngadalëso dhe qetësohu”. Më pelqeu veçanërisht Lagja Gotike; endjet në rrugicat e ngushta dhe më pas rigjetja e një sheshi të ri, papritmas. Kaloni pak kohë në Plaza Catalunya, kryqëzimi i Lagjes Gotike, Raval dhe Eixample; Plaza Sant Jaume (por jo kur ndodhin protesta ama, ky është një vend i famshëm, ku mblidhen barcelonasit kur duan vëmendjen e shtetit te tyre); Plaza del Rei, një shesh i kufizuar ngushtësisht nga atraksione të ndryshme, por që përsëri sundohet nga një qetësi e paqtë, e cila thyhet vetëm nga këmbanat e Katedrales së Barcelones. Sheshi i MACBA-s (Muzeu i Artit Bashkëkohor i Barcelonas) është një vend i këndshëm për të shijuar një birrë teksa të rinj të shumtë tregojnë aftësite e tyre me një skateboard apo në kërcime.

Nëse edhe ju jeni një art dashës, bëni një xhiro në Calle de Avinyó, rruga ku ndodhej bordelloja që frymëzoi “Les Demoiselles d’Avignon” të Pikasos. Është e lezetshme të gjesh kaq rastësisht një skicë të pikturës në një mur të rrugës.

Barcelona është e pasur edhe me një variete muzesh, por këtë herë unë ndjeva nevojën të njihesha më shumë me qytetin përmes ecejakeve dhe shëtitjeve, e armatosur me një hartë offline dhe shumë krem kundër diellit.

 

Këshilla e Julias:

  • Prenotojini biletat e atraksioneve online pasi kështu do të keni edhe mundësinë e kapërcimit të rradhës, e për pasojë më shumë kohë për të shijuar ditën tuaj. Gjithashtu mundohuni të zgjidhni çfarë me të vërtetë është me interes për ju, duke qenë se ka kaq shume mundësi e do të bëhet e vështirë e stresuese nëse e mbingarkoni itinerarin. Unë humba në kopleksin e Hospital de Sant Pau dhe e harxhova kohën time aq sa nuk pata mundësi të vizitoja qendrën për turistet, edhe pse e kisha biletën.
  • Nëse nuk keni ndër mend të prenotoni një tur me guidë, thjesht bashkangjituni njërit. Duke qenë se mund të kuptoj edhe anglisht edhe spanjisht, ishte shumë e lehtë për mua të mesoja detaje që nuk do t’I kisha ditur e vetme. Për shembull sesi dyqani i dhuratave në Park Guell, banesa origjinale e portierit, është e dizenjuar me frymëzim nga elefanti – kulla përfaqeson hundën e elefantit, kurse brendësia e tavanit është dizenjuar sipas formës së brendësisë së gojës së kësaj kafshe. Apo si se në pedimentin në fasadën e Pasionit të La Sagrada Familia, Jezusi nuk është portretizuar në mes të skulturave, por i ulur lart në uren që lidh dy kullat. Është argëtuese të mësosh detaje të tilla të çuditshme e njëkohësisht të fshehësh habitjen e te qeshurën në përpjekje për të mos treguar se gjatë gjithë kësaj kohe ke dëgjuar bisedat e personave të tjerë. Por ia vlen!
  • Thjesht humbni nëpër qytet. Do ta gjeni veten në një vend të ri dhe entuziasmues.

  

 

Ushqimi

Kur flas për ushqimin, përvoja ime ne qytet mund te titullohet “Rreth botes ne Barcelona”. Kisha fatin e mirë të kisha mikpritës të shkëlqyer, të cilët më tregonin vazhdimisht vende të reja. Kjo bënte që herë pas here të mos i hidhja fare sytë nga harta e si për pasojë nuk e dija më në çfarë cepi të Barcelonas kisha përfunduar. Është bukur të shohësh e të provosh gjithnjë gjëra të reja. Kur flasim për ushqimin, Barcelona nuk është aspak një vend i mërzitshëm.

Vakti im i parë në Barcelona ishte ndoshta më spanjolli i mundshëm: cerveza (birrë) dhe nachos. Çfarë kombinimi i mirë. Mendoj se kujtimet më të bukura krijohen kur je duke shijuar ushqim të mirë, qoftë një bruch i bukur dhe i shijshëm në Alsur Café teksa vështon Palau de Música Catalana – një drekë vegane përballë La Sagrada Familia – një darkë në një restaurant në një qoshkë të fshehur, ku porosia kryhet duke shënuar artikuj në një copë letër dhe ushqimi shijohet në një tavolinë të madhe, rrethuar nga të huaj miqësorë – një tas ramen fill pas një pasditeje në plazh apo një meze mesnate, me bukë domateje, chorizo al diablo dhe kaq shumë vermuth në një tavernë me stola të vjetër druri ku çdokush përshëndetet mirupafshim nga një tringëllimë këmborash të varura në një litar. Përfshi edhe disa arepa në një pasdite me shije venezueliane, dhe ky është momenti kur e pyes veten, çfarë tjetër do të gjeja nëse qëndroja më gjatë në Barcelona?

 

Këshilla e Julias:

Nëse nuk keni edhe ju një mikpritës në Barcelona, bëni një kërkim të mirë për të gjetur vendet që kënaqin më shume shijet dhe urinë tuaj. Gjithashtu mos harroni të vizitoni markatat e shumta të ushqimeve. Unë isha një turiste në La Bouqeria, dhe më pas një kliente në Markatën e Santa Caterinas, duke qenë se ndodhej më pranë apartamentit tim. Madje arrita të gjej edhe specat e gjatë jeshile që janë kaq të vështirë për t’u gjetur jashtë Shqipërisë, dhe arrita të gatuaj fërgesë për miqtë e mi. Kaq shumë njerëz po përpiqen të më bëjnë ta mendoj idenë një restoranti me tapas të frymëzuara nga Shqipëria. Hmm!

 

 

Plazhi

Çfarë e bën Barcelonën një qytet kaq të mrekullueshëm, është se pas kaq shumë atraksioneve dhe kaq shumë ushqimesh të shijshme, dita ende nuk quhet e përfunduar pa një vizitë në plazh. Sa gjeniale eshte kjo!? Plazhi është një vend i shkëlqyer për të takuar njerëz te rinj (në rregull, njerëz shumë të bukur), të shijosh diellin (që në verë perëndon pas orës 9:30) dhe të notosh sa të duash. Barceloneta është plazhi më i afërt dhe lehtësisht i arritshëm (thjesht merrni metronë L4). Ajo ofron pamjen klasike të plazhit barcelonas, me hotelin W në sfond. Pika e dobët është uji, i cili nuk është shumë i pastër, më kujtonte më shumë plazhin e qytetit të Durrësit.

Do ju këshilloja të shkoni në plazhin Playa de Bogatelli, pak më tutje nga qendra, por shumë më i pastër dhe i bukur. Uji këtu ka kthjelltësinë e atij të Jugu tonë, prandaj më besoni për ndryshimin.

 

Këshilla e Julias: 

  • Ruajini objektet tuaja personale me kujdes. Barcelona është e njohur për hajdutët e xhepit apo njerëz që thjesht të marrin objektet nga dora, prandaj shmangni pasjen e shumë parave më vete, mbajtjen e celularit pa kujdes apo të qenit të pakujdesshëm. Cdo gjë që ju duhet është para sa për një birrë, dhe nëse jeni në çift apo grup më mirë lahuni me turne. Nëse jeni vetëm, e hëngrët! Haha, jo, thjesht ndoshta bëjini mirë llogaritë përpara se të kridheni në det…
  • Shfrytëzojeni atë abonim palestre dhe ushtrohuni pak para udhëtimit tuaj në Barcelona. Nëse po udhëtoni në verë, do më falenderoni për këtë këshillë. Dhe mundohuni të jeni diskretë, pas një palë syzesh dielli teksa admironi trupat e bukur femërorë e mashkullorë (sepse do të jetë e vështirë të mos i ngulni sytë ndonjëherë). Ah, më mungon Barcelona!

 

Fotografitë nga Julia Janku

Dropulli – gati për t’u eksploruar!

Artikull nga Eranda

Shqipëria për shumë vitë ka qenë destinacioni i arratisjes për ato turistë, të cilët ishin aq të guximshëm sa të ekploronin një vend të vogël dhe të panjohur, shpesh i paragjykuar nën stigmën e stereotipeve të ndryshme, por në të vërtetë një perlë e fshehur mirë, me mjaft surpriza dhe aventura autentike, e cila edhe pse shpesh e papërgatitur të presë turistë, ka ditur gjithnjë se si të hapë dyert e saj dhe mirëpresë miqtë, në çfarëdo kushtesh dhe rrethanash. Konsideruar si një nga zbulimet e reja të Ballkanit, Shqipëria e vogël “ekzotike” është sot një nga destinacionet më të përfolura. Në pak orë ke mundësinë të hipësh në majën e Tomorrit apo Thethit, të lundrosh e shëtisësh nëpër Valbonë, ose Osum, të shijosh bregdetin e kaltërt të Rivierës, të përhumbesh nëpër bukuritë magjepsëse të liqeneve të Lurës, të shëtisësh nëpër kalatë e shumta që popullojnë thuajse çdo qytet, të mësosh historinë e vendit dhe njohësh kulturën Shqiptare në qytete si Kruja, Shkodra, Gjirokastra, apo Berati, apo edhe të shijosh gamën e pafund të ushqimeve që ofrohen nga Veriu në Jug!

Por bukuria e vërtetë e një vendi si Shqipëria, është që çdo centimetër i tij është në fakt një destinacion për t’u zbuluar! Për fat të keq, ose të mirë një pjesë e mirë e vendit mbetet ende sot e paeksploruar, dhe kjo përbën një tjetër lloj aventure nëpër Shqipërinë e bukur të të papriturave! Autenticiteti dhe fisnikëria në fakt gjenden aty, ku askush nuk bën reklamë, ku askush nuk ndalon për më shumë se disa minuta, aty ku në hartë nuk ka asnjë “pin” me informacion, apo të dhëna. Mes maleve, nën një qoshkë të luginës, përtej një lumi, ku ura që të lejon të kalosh është shembur, thujse në fundin e një rrugë që në fakt nuk përfundon asgjëkundi, apo edhe midis dy destinacioneve të bujshme, gjenden perlat e vërteta, të cilat të ofrojnë atë që është Shqipëria e vërtetë. Shpesh e varfër, dhe pa shume bujë, por me një pasuri të një lloji tjetër, më një mikpritje fisnike, më një kulturë dhe histori të pasur, me një kulinari që të bën të humbësh toruan, dhe me njerëz të dashur, që s’do të të lënë të largohesh pa të ofruar çdo gjë të mirë që ju gjendet në shtëpi. E në fakt, kjo është Shqipëria që duhet të njohim! Jo vetëm turistët e huaj, por mbi të gjitha ne vetë!

Sot do të nisemi për në një destinacion, për të cilin ndoshta keni dëgjuar pak, ose aspak. Do të nisemi drejt njërës prej portave të vendit, e cila e ndodhur midis dy kulturave, asaj Shqiptare dhe Greke, ka marrë më të mirën e të dyjave dhe e ka materializuar atë në një perlë, që ofron pa fund për të njohur e vizituar! Me të lënë Gjirokastrën, hyn në Dropull, një vend magjepsës, për të njohur të cilin do të të duhen një palë këpucë të rehatshme, një makinë off-road dhe ajo që është më e rëndësishmja: kurioziteti për të zbuluar dhe njohur një pejzazh përrallor mes Drinosit dhe Buretos e Nëmërçkës.

Me një karakter totalisht rural, zona e Dropullit ka plot 41 fshatra, të cilët popullojnë si luginën e Drinosit, ashtu edhe grykat e majat e Buretos dhe Nëmërçkës në zonën e Pogonit. Me rreth 7,000 banorë Dropulli është një nga ato zona, ku si pasojë e migrimit vështirë të gjesh e takosh të rinj, por do të mirëpritesh nga një kontigjent më i moshuar, i cili në fakt përbën zemrën dhe pasurinë e vërtetë të kësaj zonë. Gjyshërit dhe gjyshet Dropullite, më të cilët mund të flasesh në Shqip, Greqisht, por dhe Italisht, Anglisht e Rusisht, janë mësuesit më të mirë të historisë së vendit, kulinarisë dhe prodhimeve lokale, kulturës dhe folklorit, dhe në fakt, janë ato që ende sot ruajnë e mbajnë gjallë me mjaft dashuri dhe fisnikëri, një zonë si Dropulli!

Dikur qendra administrative e Dropullit, Derviciani sot është fshati më i madh dhe porta hyrëse e Bashkisë. Majft modest në pamje të parë, në Dervician, ashtu si dhe një të gjithë fshatrat e tjerë, do të të duhet të ngjisësh sokakët e rrugicat me jargavanë e hardhi rrushi, për të parë ngë afër banesat e gurta me portat e drurit të dekoruara me gjete dafine e me taraca panoramike, vizituar kishat e vjetra ku aroma e temjanit dhe qirinjve të ngacmon që në oborrin e jashtëm, e për të folur me tej me gjyshet që mes hardhive të rrushit të kanë spikatur nga tarraca që në momentin e parë që ke mbërritur aty. Dhe pa kuptuar do ta gjesh veten të ulur në një karrige druri në një nga këto tarraca, duke pirë raki e ngrënë gliko të bëra nga vetë ato, e duke shijuar pamjen e mahnitshme mbi Drinos. E teksa je duke shijuar qetësinë e këtij momenti, do të nisësh pak nga pak të dallosh të gjithë fshatrat e gurtë mes grykave, dhe më pas oxhaqet që dimrit të lajmërojnë që diku aty brenda ka një zjarr bubulak që të fton.

Duke lënë pas Goranxinë, Vanisterin, Haskovën dhe Dhuvjanin, arrijmë në Sofratikë, e cila të ofron mundësinë që ndër të tjera të njohësh një nga sitet arkeologjike më pak të njohura, por me mjaft vlera, Hadrianopolisin. Sëbashku me Antigonenë, amfiteatri i Hadrianopolisit krijon një binom të rëndësishëm të qytetërimit, që daton që në shekujt e V dhe VIII pas Krishtit. Më tej kisha dhe shtëpitë karakteristike me tarraca të Terihatit, të ftojnë të ndjekësh rrugëtimin nëpër luginë, për në Goricë, Frashtan, Lugar, Grapsh, duke mbërritur në Jorgucat. Jorgucati është qendra e rë administrative e Bashkisë, dhe ndodhet në mesin e një fushe pjellore, që prodhon mjaft profukte, ndër më të famshet gështenjat. Rruga kryesore që lidh fshatrat në vazhdim të çon drejt Zervatit, Bularatit, Bodrishtës, Vodhinës, Pepelit, Vriserasë, Klisharit, Likomilit, Selos, Krionerës, Llovinës, Llongos, Koshovicës, e Sotirës. Sotira, e ndodhur në pjesën më të lartë të Dropullit të Sipërm, është një thesar i fshehur i Dropullit, i cili të krijon ndjesinë e të kthyerit pas në kohë. Madje çdo gjë të duket sikur ka mbetur aty, në të shkuarën. Shkolla e vjetër që sot nuk është më funksionale, të mahnit me fasadën e saj dhe gjelbërimin që spontanisht e ka rrethuar dhe e ka bërë akomë më misterioze. Kisha dhe kulla e këmbanës qëndrojnë krah njëra tjetrës pak më sipër, duke krijuar një shesh të përbashkët që duket sikur të fton të veprosh. Aty ku dikur ngrihej Bredhi i Sotirës, sot gjendet vetëm një pjesë e mbijetuar prej zjarrit që e dogji, por edhe aq mjafton të kuptosh madhështinë e këtij Monumenti Natyre. Në afërsi të fshatit të Sotirës, lehtësisht mund të shkosh në Pyllin e Sotirës, një Park Natyror me statusin “zonë e mbrojtur”, i cili të ofron mundësinë të shijosh natyrën, pejzazhin dhe panoramën mahnitëse nën ajrin e pastër dhe qetësinë mbizotëruese. Përpos gjithë këtyre, në datën 5 Gusht Sotira feston Shën Sotirën, një festë që manifeston traditën dhe kulturën e vendit, thuajse pagane në formën e organizimit, kërcimet, kostumet dhe ritet, plot ngjyra, tinguj dhe shije të mrekullueshme, të cilat të gjitha sëbashku të ftojnë të gëzosh natyrën dhe çdo gjë që gjen aty.

Ana tjetër përtej Drinosit të pret ta vizitosh me të tjera bukuri. Peshkëpia me Manastirin e Shën Mërisë dhe shtigjet panoramike drejt tij përfaqësojnë një landmark pejzazhor që të jep mundësinë të rrethohesh dhe pushtohesh nga natyra. Si në pikturat e Lear-it, do të përhumbesh në qetësinë e perëndimit, mes shtresave të ndryshme të pejzazhit, të cilat njëra pas tjetrës zbulojnë kaq shumë bukuri, që nuk ke se si t’i shijosh ndryshe, përveçse të jesh aty lart. Këmboret e deleve ndërkohë plotësojnë këtë imazh baritor, duke të bërë të ndjehesh me fat që jë aty në atë moment. Pak më tutje do të gjendesh në Glinë, aty ku buron uji Glina. Burimet përgjatë rrugës kanë ujë të ftohtë për të të rikarikuar të vazhdosh udhëtimin. Nëse ndjehesh i uritur, me siguri një nga banorët do të të spikasë tek ecën e do të të afrohet të të flasë e ofrojë diçka për të ngrënë. Nuk ndosh shpesh të shohin individë jo-banorë të zonës të vërtiten rrotull, ndaj me të të parë do të jenë të gatshëm të të bëjnë shoqëri. Të të tregojnë për jetën në fshat, kopetë e dhive e deleve, apo baxhot e bulmetit e fermat e vogla pranë shtëpive. Nuk do të shpëtosh pa pirë një gotë raki, shoqëruar me petulla e mjaltë. Zakoni e ka, njeriu ka dy këmbë, ndaj 2 gota raki medoemos duhet t’i rrëkesh.

Dalëngadalë, duke u ngjitur lartë pejzazhi nis e egërsohet e bëhet më misterioz teksa ngjitemi përmes Grykës së Suhës drejt zonës së Pogonit, e qendrës së tij Poliçanit. Këtu edhe banorët do t’i shohësh të ndryshojnë. Meshkujt janë më trup mëdhenjë, zërat janë më të trashë, dhe pamja e malësorit karakterizon jo vetëm ato, por dhe femrat që ngjiten lart e poshtë duke mbartur drru, ose duke shoqëruar dhentë. Në Selckë ndoshet një nga sistemet më të vjetra të ujësjellësit në zonë, ndërtuar me gurë e ruajtur me fanatizëm e mund deri më sot nga vetë banorët. Sistemi siguron jo vetëm grumbullimin e ujit në vaska depozitimi, por dhe qarkullimin e tij në zonat publike të larjes së rrobave në fshat, apo vaskave të ujit për bagëtitë. Kryeplaku i fshatit do të të rrëmbejë për së paku 30min të të shpjegojë çdo gjë mbi këtë sistem. Do të njohësh në zërin e tij, mundin e sakrificën, por dhe krenarinë e fshëhur me aq fisnikëri ndër to. Këmborët e dhenve, gur pas guri do të të drejtojnë për në Poliçan. Poliçani është një mini-metropoli në kontekstin rural, që lidh Pogonin e Dropullin, me Zagorinë e Libohovën. Do shohësh shtëpi të gurta, një pjesë e mirë e të cilave të rinovuara me kujdes nga banorët, manastirin që ndonëse jo i mirëmbajtur, ende ka disa afreske të mrekullueshme të kohës bizantine, dhe lokalin e vetëm të fshatit, i cili me oborrin përbri është qendra e fshatit. Në Poliçan, si dhe në çdo fshat tjetër të Dropillit, çdo kush njeh çdo kush, ndaj të krijohet ndjesia që je në mesin e një familje të madhe. Në nderin tënd do të pjekin një qengj, do të të thekin bukën e bërë vetë mbi sobën e zjarrit, do të të ofrojnë sallatën e famshme me lakra të egra, marinuar me limon e vaj ulliri, salcën e kosit nga baxhoja që ndodhet pak më poshtë, dhe në fund të pret një mrekulli që do të të bëjë për vetë: kosi me mjalt dhe arra, specialiteti i zonës. Nuk e di nëse sekreti është tek bërja e kosit, apo tek cilësia e mjaltit, tek dashuria me të cilën e gjitha është bërë, apo tek të tëra sëbashku, por që kjo përmbyllëse e eksperiencës kulinaristike në Poliçan është një memento e vërtetë! Të mos harrojmë, rakia na shoqëron gjatë gjithë kësaj ekperience. Madje do të të ofrojnë edhe një shishe të vogël plastike të ujit Glina, mbushur me raki, për të të bërë shoqëri gjatë rrugëtimit tënd në pjesën tjetër të Pogonit.  Skoreja dhe Sopiku pasojnë Poliçanin, dhe të dy fshatrat janë mëse mikpritës me shtëpitë e gurta dhe sheshet e vogla panoramike përreth kishave. Më tej, me shumë vështirësi nëpër rruginat e ngushta të pashtruara mund të ngjitemi në Hllomo, Mavrojet dhe Çatistër. Gjasat janë, nëse është dimër dhe ka baltë, rruga nuk është shumë e sigurtë të mbërrish deri në Mavrojer e Çatistër, ndaj ato pak banorë që kanë mbetur aty, do zbresin të të takojnë me shume dashamirësi në Hllomo. Panorama pejzazhore që të ofron Hllomoja është e tillë që do të të duhet të ulesh në një nga tarracat e shtëpive, dhe të shijosh në qetësi duke ngrënë fruta, gliko, duke pirë lëng thane, ose raki, dhe duke shkëmbyer një bisedë të përzemërt me banorët që janë mbledhur aty.

E teksa shijon të gjithën këtë, mer frymë thellë e lëre pamjen rreth teje të të përfshijë tërësisht Mund të thuash më në fund që ke shijuar plotësisht Dropullin nga Derviciani në Hllomo, nga fusha në mal, e nga petullat me mjaft tek rakia e lëngu i thanës, secila prej tyre shijuar nën një panoramë mbreslënëse. Ky është Dropulli modest, por me zemrën e madhe, shijet e shumta që vijnë drejtëpërsëdrejti nga toka, dhe pamjet a panumërta që do të të mbesin në mendje gjatë.

 

*Për çdo përdorim të fotove ose artikullit, duhet referuar burimi dhe autori.

 

Fotografitë nga Eranda Janku

Dimri në Vienë

Artikull nga Julia

 

Gjithnjë kam dashur ta vizitoj Vienën për dy arsye kryesore: pikturat e Klimtit dhe ëmbëlsirat! Si një ish studente arti dhe entuziaste e të ëmblës, kjo është ëndërra.

Viena është një qytet shumë entuziazmues, sidomos nga ana kulturore, prandaj vetëm dy netë atje padyshim që nuk janë të mjaftueshme për të përjetuar gjithçka, por janë mjaftueshëm për të më lënë mua të lumtur e të kënaqur.

Ky me të vërtetë është çfarë konceptohet si një qytet i Evropës qendrore, një tablo baroke me pallate imperiale, një pasuri kulturore e pafund, një kulturë ushqimi thuajse e përkëdhelur dhe një skene dizajni vibrante. Nga e vjetra në të re, e kripura në të ëmbël, mbulohet çdo gjë.

Në fakt, duhet të ndalem e të pranoj se Viena ka edhe dimrin më dimëror (po i jap lirinë vetes të shpik një tog fjalësh të tillë); nuk mendoj se kam përjetuar ndonjëherë kësoj lloj të ftohti, por hej, edhe kjo ishte një gjë tjetër e paharrueshme rreth Vienës.

Unë besoj fuqishëm se ecja është mënyra më e mirë për të krijuar një lidhje me një vend, megjithatë qeshë mjaft e lumtur me metronë e Vienës dhe lehtësinë në përdorim, që e bëri më të këndshëm eksplorimin e qytetit në temperature ngrice. Në të vërtetë, në një qytet të madh transporti publik është një ide e mirë. Nëse do të qëndroni në Vienë për një kohë të shkurtër, mund të zgjidhni më mirë të merrni një biletë 24/48/72-orëshe (në varësi të kohës që keni në dispozicion). Unë mora biletën 24-orëshe (vetëm 8€), e cila në krahasim me biletën një përdorimshe (2.40€) ishte një pazar i mirë.

Me të pasur me vete biletën e metrisë dhe xhupin e çizmet më të ngrohta, çdo gjë është gati për eksplorim!

Ishte një ndjesi kaq e bukur ecja në rrugët e gjera, rrethuar prej arkitekture imperiale (gjithnjë duke pasur në mendje se unë kam qenë një nga ata fëmijët e rritur duke parë serialin vizatimor mbi Princeshë Sisin), katedralet e bukura, sheshet e mbushura me njerëz dhe kaq shumë muzera! Mendoj se Austria është vendi nga i cili njoh më shumë persona të rëndësishëm gjatë historisë, në fushën e artit dhe kulturës.

Vendet kryesore për t’u parë në një udhëtim të shkurtër në Vienë janë: Katedralja e Shën Stefanit, Museumsquartier, një zone e madhe e pasur me ndërtesa baroke (shumica muze) si dhe ndërtesa me arkitekture moderne; Kryebashkia e Vienës (Rathaus) – një ndërtesë e jashtëzakonshme, sidomos gjatë natës nën ndriçimin e dritave; Opera e Vienës; Belvedere – unë zgjodha të vizitoj Belvederen e Sipërme duke qenë se aty ndodhet edhe piktura Puthja nga Gustav Klimt.

*(Unë nuk pata kohë mjaftueshëm të prisja në rradhë, por nëse ju keni, kontrolloni kalendarin e Operas dhe mos e humbisni mundësinë për të marrë një biletë për dhomën e ndenjes në këmbë; një biletë e lirë – prandaj edhe duhet pritur në rradhë, për të shijuar një opera vieneze dhe një vizitë në pallatin e operas pothuase falas!)

Duke u rikthyer tek vendet e sugjeruara për t’u vizituar, gjëja e shkëlqyer e të vajturit në Vienë në dimër është edhe fakti se secili nga këto vende kishte marketin e vet të Krishtlindjeve në sheshin pranë, mbushur me kaq shumë gjëra të mira e të bukura. Megjithatë duhet ta pranoj se marketi im i preferuar ishte ai në sheshin e kryebashkisë! Ishte një ndjesi kaq e mrekullueshme të endeshe mes shtëpizave të ndriçuara nën vështrimin e ndërtesës gjigante gotike, e cila dukej më e ngrohtë mes gjithë dritave zbukuruese.

Ponçi është gjithnjë një domosdoshmëri e çdo marketi Krishtlindjesh dhe në këto markete kishte kaq shumë mundësi zgjedhjeje – edhe pse i preferuari im është ponçi me fruta pylli (ponc i ëmbël e i shijshëm dhe fruta që pluskojnë në të)! Ashtu si marketi në Budapest, edhe Viena kishte një qasje shumë miqësore ndaj ambientit përsa i përket shërbimit të ushqimit. Gotat e porcelanit në Vienë kishin formën e çizmeve të kuqe, duke e shtuar edhe më shumë argëtimin. Do të rikthehem tek fakti se Viena është jashtëzakonisht e ftohtë, prandaj në market duhet ta mbani gjithnjë gotën të mbushur. Ngrohtësia dhe alkoli thjesht nënkuptojnë më shumë rehati dhe argëtim në një ditë (sidomos natë) jashtë. Duhet të ecni rrotull marketit për të thithur gjithë aromat dhe ngjyrat e bukura (si dhe të mbani këmbët ngrohtë duke i lëvizur), të rimbushni gotën tuaj në çdo shtëpizë që doni dhe në fund ta mbani atë si suvenir apo ta shkëmbeni për të marrë mbrapsht paratë e kaparit.

Ushqimet e mia të preferuara të këtij udhëtimi ishin supa e kungullit në tas buke (me të vërtetë që filluan të më pëlqejnë supat në tasa buke!) – tekstura kremoze ishte perfekte, dhe dekorimi me fara kungulli dhe vaj farash thjesht e bënte edhe më të shijshme; Würstl – hot dog me saliçiçen Vieneze – e pjekur në mënyrë të shkëlqyer, kërcitëse nga jashtë dhe kaq e butë nga brenda; si dhe ëmbëlsirat! Më pelqyen vecanërisht strudeli me mollë (të cilin e provova në një kafene vieneze, prandaj edhe ky ishte vakti im më shik në Vienë) si dhe Brandteig Ringe – një ëmbëlsirë kaq e shijshme në formën e një gjevreku, e mbushur me krem konjaku (kjo mund te jetë një nga arsyet që do të dua të rikthehem në Vienë shumë shpejt).

 

Oh sa shumë kujtime të dashura e të embla! Një qytet për të mos u humbur!

 

Fotografitë nga Julia Janku

Shija e Budapestit

Artikull nga Julia

 

Ajo që me nxiti të udhëtoj drejt Budapestit ishte leximi rreth faktit se “Budapesti ofron diçka për çdokënd” – dhe ishte e vërtetë! Vetëm një fluturim 1,5 orë larg Tiranës, për mua Budapesti ishte një aventurë që ende priste të jetohej.

Dikur i quajtur “Mbretëresha e Danubit”, ky qytet ka qenë prej një kohe të gjatë pika fokale e Hungarisë dhe një qendër e gjallë kulturore. Lumi i Danubit rrjedh mes qytetit, duke e ndarë perëndimin kodrinor (Buda) nga pllaja e sheshtë e lindjes (Pest). Dy anët e qytetit qëndrojnë të bashkuara nga një seri urash që ofrojnë pamje të mrekullueshme, sidosmos gjatë perëndimit të diellit.

Budapest i ka fillimet e tij që para periudhës Romake, edhe pse qyteti modern është kryesisht një zhvillim i perandorisë Austro-Hungareze të shek, 19. Kjo vërehet qartë teksa ecën nëpër rrugë dhe ke mundësinë të admirosh arkitekturën pompoze. Mendoj se mënyra më e mirë për të mesuar mbi një vend të ri është thjesht të përhumbesh në rrugët e tij. Budapesti ka një mori ndërtesash të mrekullueshme, me fasada të skalitura, të cilat si një dizajnere që jam, i adhuroj. Më pëlqen ndjesia që marr nga qytetet e mëdha Evropiane, duket sikur je në një expozitë të hapur arti – e ndonjëherë mund të fantazoj sikur jam kthyer prapa në kohë.

Kohën time në Budapest e kalova më së shumti duke u endur në lagjen e Hebrenjve dhe më pëlqyen kaq shumë muralet e pikturuara nëpër fasada, të cilat i falnin kaq shumë ngjyra e argëtim ndërtesave të vjetra dhe rrugicave të ngushta.

Lista “Çfarë të shohësh në Budapest” është goxha e gjatë dhe ofron një varietet mundësish për këdo, duke filluar që nga Parlamenti me stilin gotik e deri tek banjat termale (një ide e shkëlqyer për një ditë dimri), por ne te Kikiliciouss duam të shohim (e shijojmë) edhe udhqimet e veçanta që një qytet ofron, dhe Budapesti ishte shumë joshës si për syrin, edhe stomakun!

Kjo ishte hera e parë per mua në këtë qytet, por jo për miqtë e mi, dhe për fatin tim dikush kishte zbuluar tashmë një restorant të vogël por me ushqime shumë të shijshme tradicionale. Më pëlqeu shumë dreka tek Drum Café Budapest, një vend i vogël e me një ambient të veçantë. Ata kishin një menu të pasur me shumë pjata tradicionale, por ne vendosëm të provonim disa nga më karakteristiket; supa me hudhër dhe djath, gulashin me mish viçi e petë dhe petët Hungareze me pulë e djath. Supa ishte mjaftueshëm ngopëse, e pikërisht çfarë nevojitet pas një ecjeje në motin e ftohtë dhe gatimet e tjera ishin kaq të shijshme, me një shpërthim te shijes së paprikës (erëza kryesore hungareze), sidomos gulashi. Vera e bardhë e shtëpisë ishte e shkëlqyer e ata ofronin edhe një birrë me shije qershie (paksa e ëmbël për shijet e mia).

*Shënim: gjithnjë udhëtoni me persona që e pëlqejnë ushqimin po aq sa ju, dhe u pëlqen ta ndajnë ushqimin e tyre. Vetëm kështu do të mund të provoni sa më shumë gratime të jetë e mundur!

Marketi i Krishtindjes ishte një nga vendet më tërheqëse për mua dhe mbeta kaq e lumtur. Mund të gjeni atje një mori kioskash me objekte dhe art të punuar me dorë, dhe ushqime pa fund, të kripura e të ëmbla, pije, etj. Që nga udhëtimi i saj i fundit, Kristi më kishte rekomanduar kekun Oxhak, i cili u bë i preferuari im. Ishte kaq bukur ta shihje teksa pastiçieret e përgatisin që nga fillimi përpara njerëzve që presin ta shijojnë. Pasi mbështillet, ëmbëlsira e nxehtë fillon të avullojë nga ana e hapur e paketimit, dhe duket pikërisht si një oxhak – prandaj ka marrë edhe këtë emër.

Kaq shumë ushqim pret për t’u shijuar në kioska, vendosur në tepsi gjigante – një shumëllojshmëri ngjyrash mahnitëse! Për të mos u humbur janë edhe palaçinka e patateve (unë zgjodha ta shijoj timen me role lakre) dhe langoshi, petulla e famshme. Langoshin e provova si një ushqim mëngjesi dhe ishte mjaft ngopës. Përzierja e hudhrës, salcës së kosit dhe djathit ishte çuditërisht zgjedhja më e mirë për një mëngjes të ftohtë; siguron mjaftueshëm energji dhe të bën gati për të përballur aventura të reja në qytet.

Vera e ngrohtë dhe ponçet e frutave ishin një pjesë tjetër e mrekulleshme e marketit – madje një pjesë mëse e nevojshme për të përballuar temperaturat e ulëta, duke ofruar ngrohtësi dhe shumë argetim! Për t’u adhuruar ishte fakti se ky market kishte një qasje shumë mbështetëse ndaj ambientit, me një sistem të tërë të përdorimit të gotave të porcelanit në vend të gotave plastike (paguan një kapar për gotën tënde, bën xhiro nëpër market, e rimbush gotën tënde në cilëndo kioskë që dëshiron dhe në fund e rikthen atë në këmbim të kaparit ose e mban si një souvenir nga qyteti!). Në përdorim ishin edhe pjata dhe gota të riciklueshme. E adhurova këtë koncept!

Midis aktiviteteve të tjera për të bërë në Budapest është edhe vizita e Bareve Ruin dhe shijimi i pijeve të shijshme. Nëse jeni adhurues të birrës, drejtohuni nga Hopaholic, një pub i vogël e i lezetshëm që ofron një shumëllojshmëri markash birre. Për ta shtuar argëtimin, ata kanë një aplikacion, Rate Beer, ku ju mund të ndani eksperiencën tuaj mbi birrën që keni zgjedhur! Më pëlqeu edhe Fogas, një bar që i ngjante më shumë një labirinti – i shtrirë në disa kate të një ndërtese dhe ku secila dhomë kishte një dizajn, ndjesi dhe muzikë të ndryshme.

Unë mora një shije kaq të mirë nga Budapesti dhe mezi pres të rikthehem e ta eksploroj edhe më shumë. Nëse ky qytet ju intrigoi tashmë, qëndroni në pritje të artikullit të Kristit mbi përvojën dhe zbulimet e saj në Budapest!

 

Fotografitë nga Julia Janku

Feira Afonsina

Artikull nga Eranda

 

Për të gjithë ata që më kanë ndjekur, e dini se 5 muaj më parë u zhvendosa në Portugali, një vend që gjithnjë më kishte pëlqyer, por nuk e kisha vizituar asnjëherë. Përveç motit shumë-shumë të keq (deri pak javë më parë kemi pasur vetëm shi dhe kohë të ftohtë), e gjithë përvoja e të jetuarit këtu ka qenë e mrekullueshme! Më pëlqejnë kaq shumë vendasit, vendi është absolutisht magjik e madje edhe gjuha më ka hyrë në qejf. Oh, jam bërë edhe një adhuruese e Verës së Portos dhe ëmbëlsirave Pasteis de Nata! Nëse ende nuk i keni provuar, nuk e dini çfarë jeni duke humbur! Por, për këto do të flas më shumë në një artikull tjetër. Në këtë posim dua të ndaj me ju një përvojë mahnitëse udhëtimi prapa në kohë.

 

Gjatë katër ditëve të fundit, këtu në qytezën time në Veriun e Portugalisë, Guimaraes –vendlindja e Portugalisë si shtet – kemi udhëtuar në Epokën e Mesjetës. Giumaraes është një qytet i vogël por shumë i lezetshëm historik, që të jep përshtypjen e të qenit në një vendxhirim filmash me të gjithë shtëpitë shumëngjyrëshe, rrugicat e ngushta dhe kopshtet e vogla me portokalle. Me festivalin e “Feira Afonsina” që u zhvillua gjatë fundjavës, kjo ndjesi ishte edhe më e gjallë! Feira Afonsina është një festival 4-ditor, i cili e shndërron qytetin në një fushëlojë Mesjetare. Një mori aktorësh i japin jetë fshatit mesjetar të vendosur pranë kalasë; zhvillohen beteja me shpata e kuaj në Pallatin Dukal, tregje të ndryshme popullojnë rrugët e sheshet, lypsarë dhe njerëz të sëmurë ende netëve, një bordello e improvizuar tërheq të rinjtë teksa vajzat dalin jashtë për të joshur meshkujt, ushqimi që gatuhet dhe shërbehet pikërisht si qindar shekuj më parë, dhe plot aktivitete të tjera!

Ky është momenti për të ndjekur një udhëtim ushqimi mesjetar. Përpos tregjeve, edhe restorantet dhe baret shndërrohen plotësisht, me tavolinat e drurit, ulëset prej kashte, flamujt, gotat dhe pjatat e drurit, e madje i gjithë stafi vishet me veshje mesjetare. Pjatat kryesore të shërbyera gjatë këtyre ditëve janë ato tradicionale portugeze që datojnë në këtë periudhë. “Prego” e famshme me mish derri dhe djath, bukë dhe chorizo, sardele të pjekura, bacalhau, oriz dhe fasule, krepa dhe sigurisht, një shumëllojshmëri verërash dhe rum.

Gjëja më emocionuese është se nuk janë vetëm aktorët qe zhyten plotësisht në një botë mesjetare, por çdokush mund të përfshihet në këtë festim argëtues. Lehtësisht ju mund të merrni veshje me qera dhe t`i vishni për katër ditë. Mund të merrni dhe mësime në gjuatje me hark, luftim me shpatë, apo kalërim, ose mund të merrni pjesë në eventet me kërcime brenda në kështjellë.

Është e mrekullueshme se si i gjithë qyteti organizohet në mënyrë vullnetare të mirëpresë një event të tillë që sjell mijëra vizitues. Kjo është jo vetëm një mënyrë e mahnitshme për t`i dhënë një shtysë veçorive vendase kulturore, por edhe një mënyrë shumë e zgjuar për të treguar historinë e shtetit të Portugalisë, duke shkuar përtej librave dhe muzeve, duke dale në rrugë aty ku më parë ndodhte gjithçka. Qyteti merr një përfitim edhe nga ana ekonomike, me ardhjen e një morie turistësh që marrin pjesë në festival. Një event me të vërtetë i lavdërueshëm që sjell së bashku shumë njerëz.

 

Një kontekst i shkurtër historik për “Feira Afonsina”:

Nën temën e “Traktatit të Zamoras”, ky festival përshkruan një periudhë paqësimi midis Mbretit Afonso Henrik dhe kushëririt të tji Perandor Alfonso VII, mbret i Leon. Ky moment shënon edhe një pike kthese më mënyrën se si Mbreti Afonso Henrik fillon të shfaqet mes të barabartëve të tij, që tani e tutje ai do të njihet me titullin Mbret, dhuruar nga mbreti i Leon, përmes traktatit që rezultoi nga takimi i tyre në Zamora në Tetor 1143. Ky ndryshim statusi solli edhe një ndryshim në konfigurimin e një statusi të ri territorial. Përmes ndërhyrjes së kardinalit Guido de Vico, trashëguesit të Papës, Mbreti Alfonso Henrik pranoi statusin e ri, megjithatë një nga kushtet ishte të premtonte se do të mbante aleancën me kushëririn e tij. Ky imponim nuk ishte i kënaqshëm për mbretin portugez, i cili shpejt feudalizoi mbretërinë e re nën Selinë e Shenjtë.

Feira Afonsina 2 Feira Afonsina 3 Feira Afonsina 4 Feira Afonsina 5 Feira Afonsina 6 Feira Afonsina 7 Feira Afonsina 8 Feira Afonsina 9 Feira Afonsina 10 Feira Afonsina 11 Feira Afonsina 12 Feira Afonsina 13 Feira Afonsina 14 Feira Afonsina 15 Feira Afonsina 16 Feira Afonsina 17 Feira Afonsina 18 Feira Afonsina 19 Feira Afonsina 20 

 

Fotografitë nga Eranda Janku